Is een titanium koekenpan altijd van titanium gemaakt? Een driesterrenrestaurant in België stelde ons die vraag. De keukenbrigade had vier pannen online gekocht, maar het bakresultaat viel tegen. Daarom onderzocht Cobra Consultancy het materiaal ter plaatse. Binnen enkele minuten was de uitkomst duidelijk.
De vraag van een driesterrenrestaurant in België
Het restaurant bestelde vier pannen via AliExpress. De verkoper beloofde in zijn advertentie dat ingrediënten niet zouden aanbakken. Boter of olijfolie zou zelfs helemaal overbodig zijn. Die belofte klonk aantrekkelijk, want elke chef werkt graag met lichte en vetarme technieken.
In de praktijk pakte het anders uit. De ingrediënten bakten wél aan en de pannen voelden opvallend log aan. Bovendien twijfelde de chef aan het materiaal. Daarom vroeg hij ons om een onafhankelijk materiaalonderzoek.
Eerste indruk: deze titanium koekenpan was veel te zwaar
Tijdens het bezoek pakte ik meteen een pan van het fornuis. Het gewicht viel direct op. Titanium heeft namelijk een dichtheid van ongeveer 4,5 kilogram per kubieke decimeter. Roestvast staal zit rond de 7,7 kilogram. Een echte titanium koekenpan voelt daardoor merkbaar lichter aan dan een stalen pan van hetzelfde formaat.
Deze pannen waren juist zwaar. Ook de klank bij het aantikken paste niet bij het edelmetaal. Die twee signalen wezen al vroeg richting staal.
De magneetproef ontmaskert de titanium koekenpan
Vervolgens hield ik een magneet tegen de bodem. Die sprong er onmiddellijk tegenaan. Dat resultaat sluit titanium volledig uit, want titanium is niet magnetisch. Ook austenitisch roestvast staal, zoals AISI 304 of AISI 316, reageert nauwelijks op een magneet.
Ferritisch roestvast staal doet dat juist wél. Op dat moment wist ik dus vrijwel zeker dat deze titanium koekenpan gewoon van staal was. Toch wilde ik die conclusie hard onderbouwen met een meting.
Wat stond er op de bodem van de pan?
Ook de bodem gaf een signaal af. In het metaal stond een duidelijk Ti-logo geperst, samen met Chinese tekst over een titanium anti-aanbaklaag. Zo’n markering wekt vertrouwen bij een koper.
Een logo zegt echter niets over de werkelijke samenstelling. Iedereen kan een symbool in een panbodem persen. Alleen een analyse geeft uitsluitsel.
XRF-analyse wijst roestvast staal AISI 430 aan
Daarna zette ik een draagbare XRF-analyzer van Xtac in. Dit apparaat beschiet het oppervlak met röntgenstraling en meet daarna de fluorescentie van elk element. Zo verschijnt de legering binnen tien seconden op het scherm.
Het resultaat liet weinig ruimte voor twijfel. De analyzer herkende de legering als SS 430/440. Het spectrum toonde ongeveer 16 procent chroom en ruim 83 procent ijzer. Titanium ontbrak volledig. De pannen bestonden dus uit goedkoop ferritisch roestvast staal AISI 430.
Wat is AISI 430 eigenlijk?
AISI 430 is een ferritisch roestvast staal met 16 tot 18 procent chroom en zonder nikkel. Het materiaal is magnetisch, goedkoop en redelijk corrosiebestendig. Fabrikanten gebruiken het daarom veel voor keukenapparatuur, sierlijsten en afzuigkappen.
Voor een koekenpan is dit staal op zichzelf niet gevaarlijk. Het gedraagt zich alleen totaal anders dan titanium. En het kost een fractie van de prijs.
Waarom een titanium koekenpan zich anders gedraagt
Titanium en AISI 430 verschillen op drie punten die een kok direct merkt.
- Gewicht. Titanium is ruim veertig procent lichter, waardoor een pan prettiger in de hand ligt.
- Warmtegedrag. Beide metalen geleiden warmte matig, maar de bodemopbouw bepaalt uiteindelijk het bakresultaat.
- Corrosievastheid. Titanium vormt een bijzonder stabiele oxidehuid en verdraagt daardoor zure sauzen en zout water uitstekend.
Een echte titanium koekenpan kost daarom een veelvoud van een stalen exemplaar. Titanium is duur in inkoop en bovendien lastig te vervormen. Wie zo’n pan voor een paar tientjes ziet staan, mag dus gerust achterdochtig worden.
Goedkoop is duurkoop: de conclusie van dit onderzoek
Voor de prijs die het restaurant betaalde, kan niemand een titanium koekenpan produceren. Alleen al de grondstofkosten maken dat onmogelijk. Het restaurant had dus geen koopje gedaan, maar was simpelweg misleid.
De chef reageerde teleurgesteld. Toch leverde het onderzoek hem iets waardevols op, want hij weet nu waar hij op moet letten. Het spreekwoord “goedkoop is duurkoop” bleek hier pijnlijk accuraat.
Deze casus staat bovendien niet op zichzelf. Wij zien vaker dat geleverd materiaal afwijkt van de specificatie. Lees bijvoorbeeld onze analyse van erosiecorrosie in een scheepsevaporator, waarbij het geleverde cunifer eveneens iets anders bleek te zijn. Ook bij microbiologische corrosie in rvs-leidingen speelde de materiaalkeuze een hoofdrol.
Twijfelt u zelf over een titanium koekenpan of ander materiaal?
Zelf een aankoop controleren kost weinig moeite. Weeg de pan en houd er een magneet tegenaan. Vraag daarnaast om een materiaalcertificaat en wantrouw een prijs die te mooi lijkt. Zo filtert u de meeste misleidende aanbiedingen er al uit.
Een magneet en een weegschaal geven u echter alleen een eerste indicatie. Voor een sluitend antwoord is een echte legeringsanalyse nodig. Cobra Consultancy voert die metingen ter plaatse uit met een draagbare XRF-analyzer, zodat u binnen een dag zekerheid heeft.
Wilt u weten of uw titanium koekenpan, leidingwerk of constructiedeel klopt met de specificatie? Bekijk dan onze services of neem contact met ons op. Wij denken graag met u mee.